Menu Zamknij

Światowy Dzień Uchodźcy. Ochrona międzynarodowa w Polsce

Z okazji Światowego Dnia Uchodźcy, który obchodzimy 20 czerwca, opowiadamy, jak mogłoby wyglądać Twoje życie, gdybyś został/a zmuszony/a podjąć jedną z najtrudniejszych decyzji w życiu – uciec ze swojego kraju, np. z powodu konfliktu zbrojnego lub prześladowań, i szukać schronienia w  Polsce. 

Na granicy 

Pierwsze, co musiał(a)byś zrobić, to bezpiecznie dotrzeć do granicy Polski. Taka podróż, nierzadko wymagająca przekroczenia kilku granic oraz wiąże się często dużym ryzykiem i wieloma zagrożeniami, tj. przemoc, wykorzystanie przez grupy przestępcze czy niepewność przyjęcia w kraju azylu.

Wiele osób dociera do granic UE drogą morską przez Morze Śródziemne. Często są to małe statki organizowane przez przemytników, których ofiarami mogą stać się uchodźcy. Taka podróż zawsze wiąże się z dużym niebezpieczeństwem utraty zdrowia lub nawet życia. Z drugiej strony, jeżeli już dotrzesz do granic UE, możesz zostać, nierzadko w brutalny sposób, wydalony z granicy, co uniemożliwia Ci złożenie wniosku o ochronę międzynarodową. Takie zjawisko jest nazywane push backiem – w teorii jest nielegalne i sprzeczne z konwencjami międzynarodowymi, które jasno stwierdzają, że ich sygnatariusze zobowiązują się do przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową osoby szukającej schronienia

Bezpośrednio do Polski możesz trafić przekraczając granicę z Ukrainą lub Białorusią. Tutaj też możesz zostać odesłany/a z kwitkiem. Wtedy będziesz musiał/a ponownie i ponownie próbować stawiać się na przejściu granicznym, prosząc o udzielenie ochrony międzynarodowej. Tymczasem inne zdesperowane osoby będą próbować przekroczyć granicę nielegalnie przez tzw. zieloną granicę. 

Twoja droga będzie o wiele łatwiejsza, jeżeli otrzymasz wizę humanitarną w kraju pochodzenia, która pozwoli Ci bezproblemowo trafić do Polski i złożyć wniosek w dowolnej placówce Straży Granicznej. Jednak taka możliwość nie jest dostępna dla wszystkich. 

Podczas składania wniosku powinieneś/aś dokładnie wyjaśnić powody, z jakich byłeś/aś zmuszony/a uciec z własnego kraju. Nie każda osoba w niebezpieczeństwie może jednak otrzymać status uchodźcy. O ochronę międzynarodową możesz ubiegać się tylko, jeśli jesteś w stanie udowodnić obawę przed prześladowaniem w ojczystym kraju oraz jeśli nie możesz lub nie chcesz skorzystać z ochrony swojego kraju. Dodatkowo uwzględniane jest jedynie prześladowanie z powodu Twojej rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych albo przynależności do określonej grupy społecznej. W razie potrzeby Straż Graniczna jest zobowiązana do zapewnienia Ci tłumacza. 

Po przyjęciu wniosku przez funkcjonariusza straży oddasz swój paszport do depozytu i otrzymasz – TZTC (tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca), które upoważnia Cię do legalnego pobytu w Polsce do momentu otrzymania decyzji. Twój następny przystanek – ośrodek recepcyjny. 

W oczekiwaniu

Już złożyłeś wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Następnym krokiem będzie obowiązkowe stawienie się  w jednym  z dwóch ośrodków recepcyjnych. Jeden znajduję się w Białej Podlaskiej, drugi w Podkowie Leśnej–Dębaku. W tym momencie musisz podjąć kolejną ważną decyzję: czy w trakcie oczekiwania na wynik postępowania będziesz mieszkać w ośrodku pobytowym dla cudzoziemców, czy wybierasz samodzielne mieszkanie poza ośrodkiem.

Aktualnie w Polsce działa 12 ośrodków pobytowych dla cudzoziemców, które znajdują się przeważnie w małych miejscowościach, słabo połączonych komunikacyjnie. W ośrodku masz zapewnione m.in. zakwaterowanie, wyżywienie, jednorazową pomoc pieniężną lub bony na odzież i obuwie, naukę języka polskiego. Ze względu na odosobnienie, pobyt w takim ośrodku najczęściej nie sprzyja Twojej integracji w społeczeństwie. 

Jeżeli  zdecydujesz się szukać dachu nad głową na własną rękę, masz prawo wnioskować o świadczenia pieniężne. Dla osoby samotnej jest to około 750 zł miesięcznie. Pamiętaj, że legalną pracę możesz zacząć dopiero po upływie 6 miesięcy, a czasem dopiero po zakończeniu postępowania, które może trwać powyżej roku.

Może się zdarzyć, że zostaniesz przymusowo umieszczony/a w ośrodku strzeżonym – detencji, nawet jeżeli nie popełniłeś/aś żadnego przestępstwa. W takim ośrodku Twój kontakt ze światem będzie jeszcze bardziej ograniczony. Powodów na umieszczenie może być wiele. Na przykład, jeżeli zostanie stwierdzone, że stanowisz zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa kraju lub istnieje wysokie ryzyko Twojej ucieczki. Jednak detencja musi być stosowana tylko w sytuacjach koniecznych, kiedy zastosowanie alternatywnych środków nie jest możliwe. Także w Polsce funkcjonują ośrodki detencyjne dla rodzin z dziećmi. Takie rozwiązanie wzbudza dużo kontrowersji. 

Najważniejszym momentem całego postępowania jest przesłuchanie, na które zostaniesz  zaproszony do Urzędu ds. Cudzoziemców w Warszawie. W czasie przesłuchania, musisz dokładnie opowiedzieć po raz kolejny o represjach, których doświadczyłeś i obawach przed powrotem do kraju. Decyzja o przyznaniu statusu uchodźcy w Twojej sprawie zostanie podjęta na podstawie Twojej historii i przedstawionych przez Ciebie dowodów oraz od tego, czy urzędnik po ich sprawdzeniu  uzna je za wiarygodne. Po przesłuchaniu wracasz do ośrodka lub mieszkania.

Życie po decyzji

Nareszcie! Po ponad 6 miesiącach życia w “zawieszeniu” otrzymałeś decyzję. Urząd może odmówić przyznania Ci statusu uchodźcy, jeżeli m.in. uzna Twoją historię za niewiarygodną lub stwierdzi, że mogłeś otrzymać ochronę we własnym kraju. Wówczas  masz 30 dni na opuszczenie kraju lub 14 dni na złożenie odwołania.

Jeżeli urząd wyda pozytywną decyzję, zostanie nadany Ci status uchodźcy lub inna forma ochrony międzynarodowej (m.in. ochrona uzupełniająca lub pobyt humanitarny). Po otrzymaniu statusu uchodźcy otrzymasz kartę pobytu na 3 lata i tak zwany paszport genewski na 2 lata, który zastąpi Ci paszport kraju pochodzenia. Otrzymasz prawo do pracy bez obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Po otrzymaniu statusu także możesz wystąpić o przyznanie indywidualnego programu integracyjnego (IPI), który trwa jeden rok. Jest to program pomocy integracyjnej, w ramach którego zapewnione jest  ubezpieczenie zdrowotne, poradnictwo pracowników socjalnych i świadczenia pieniężne przeznaczone na utrzymanie się i naukę języka polskiego. Jednak nie są to duże kwoty, których zaledwie wystarczy na pokrycie kosztów zamieszkania. 

Praktyka pokazuje, że dla wielu uchodźców 12 miesięcy to zbyt mało, żeby usamodzielnić się i odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Dlatego bardzo istotnym jest wsparcie uchodźców w ciągu pierwszych lat po otrzymaniu statusu.

Jeżeli jesteś w trakcie postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub zamierzasz starać się o status uchodźcy w Polsce i masz pytania, zapraszamy na konsultacje do punktu informacji i aktywności migrantów i migrantek WroMigrant:

735 969 992

538 579 521

538 579 555

71 77 24 950

Godziny pracy: od poniedziałku do piątku, 9:00-16:00

e-mail: wromigrant@wcrs.wroclaw.pl

Informacja udzielana jest w językach: angielskim, ukraińskim, rosyjskim i polskim.

Przewiń do góry